200 Avroluk Bir VanMoof X3'ü Yeniden Hayata Döndürmek

 

VanMoof, yıllar boyunca şehir içi ulaşımı yeniden tanımlamaya çalışan yenilikçi elektrikli bisikletleriyle dikkat çekti. Markanın ürün gamında uzun süre iki farklı tasarım dili öne çıktı: S ve X serileri. S serisi, daha büyük kadro yapısıyla klasik bir şehir bisikleti görünümüne sahipken, X serisi 24 inç tekerlekleri ve kompakt yapısıyla daha çevik, daha küçük bir alternatif sunuyordu.

Bir süre kullandığım VanMoof S2’den oldukça memnun kaldığım için, koleksiyonuma bir gün mutlaka bir X serisi eklemek istiyordum. O fırsat geçtiğimiz aylarda karşıma çıktı. Yaşadığım şehirdeki bir bisikletçinin satışa çıkardığı arızalı bir VanMoof X3 ilanını gördüm. Bisiklet çalışmıyordu ancak fiyatı oldukça cazipti: sadece 200 avro.

Bu rakam ilk bakışta sıradan görünebilir. Ancak ikinci el piyasasında çalışan ya da profesyonelce yenilenmiş bir VanMoof X3'ün genellikle 1.000 ile 1.300 avro arasında alıcı bulduğunu düşünürsek, bu satın alma aslında başlı başına bir maceranın başlangıcıydı.

VanMoof X3 Hakkında

Vanmoof X3 Black

Vanmoof X3 Black

VanMoof X3, 155 ila 200 cm boy aralığındaki kullanıcılar için tasarlanmış kompakt bir şehir bisikleti. Yaklaşık 21 kilogram ağırlığındaki bu model; 504 Wh kapasiteli bir batarya, 59 Nm tork üreten 250W ön tekerlek motoru ve markanın oldukça iddialı elektronik otomatik vites sistemiyle geliyor.

Öne çıkan özellikleri arasında:

• 250W ön tekerlek motoru
• 59 Nm tork
• Elektronik kontrollü 4 vitesli otomatik göbek sistemi
• 25 km/s hıza kadar pedal desteği
• Turbo Boost düğmesi
• 60–150 km arasında değişen menzil
• Entegre GPS takip sistemi
• Kick Lock hırsızlık önleme sistemi
• Hidrolik disk frenler

Kısacası X3, yalnızca bir elektrikli bisiklet değil; aynı zamanda tekerlekler üzerinde hareket eden bir teknoloji platformu.

Satın Aldığımda Durum Pek İç Açıcı Değildi

Bisikleti satın aldığımda satıcının verdiği arıza raporu oldukça tanıdıktı. VanMoof'un en meşhur ve ne yazık ki şirketin kötü ün kazanmasına sebep olan problemlerinden biri olan kablo demeti (wiring harness) arızası bu bisiklette de mevcuttu.

Bu arıza nedeniyle:

• Motor desteği çalışmıyordu.
• Elektronik vites sistemi devre dışıydı.
• Korna işlevsizdi.
• Turbo Boost butonu tepki vermiyordu.

Tek sevindirici haber, gövde içine entegre edilmiş ana bataryanın oldukça sağlıklı durumda olmasıydı. Bataryanın sağlık değeri (SOH) %98 olarak ölçülmüştü.

En Büyük Sorun: Kablo Demeti

Tamir sürecine başlamadan önce yapılması gereken ilk iş kablo demetinin değiştirilmesiydi.

İlk etapta bunun kolay olacağını düşündüm. VanMoof S3 için internette çok sayıda yedek parça bulunuyordu. Ancak X3 için durum tamamen farklıydı. Haftalar süren aramalardan sonra nihayet bir satıcıda uygun parçayı bulabildim ve 130 avroya satın aldım.

Yetkili ya da uzman bir bisikletçi bu tamir için benden yaklaşık 450 avro talep ediyordu. Bu ücretin içine kablo demeti de dahildi. İlk başta işlemi kendim yaparak ciddi miktarda tasarruf edebileceğimi düşündüm.

Fakat araştırmalar ilerledikçe durumun pek de basit olmadığını anladım.

İnternet forumlarında ve tamir videolarında birçok kişinin kablo demeti değişiminde başarısız olduğunu gördüm. Sebebi ise VanMoof'un özel servis ekipmanlarından birine ihtiyaç duyulmasıydı. Bu aparat olmadan yeni kablo demetini şase borusunun içerisinden geçirip yerine oturtmak neredeyse imkânsızdı.

3D Yazıcı ile Üretilen Kurtarıcı Parça

Forumların birinde bu özel aparatın fotoğrafına rastladım. Daha da ilginci, bir kullanıcı aparatın 3D modeli dosyasını paylaşmıştı.

Şanslıydım.

Yakın bir arkadaşımın 3D yazıcısı vardı. Dosyayı ona gönderdim ve parçayı basmasını rica ettim. Daha sonra bu aparatı bir metre uzunluğundaki 15 mm bakır su borusunun ucuna sabitleyerek kendi servis aracımı üretmiş oldum.

Artık tamire başlamaya hazırdım.

İnternette Gizlenmiş Eğitim Videosu

Ancak işin zorlu kısmı yeni başlıyordu.

Karşılaştığım en büyük problemlerden biri, X3 modeline ait ayrıntılı söküm videolarının neredeyse hiç bulunmamasıydı. İnternetteki içeriklerin büyük çoğunluğu S3 modeli üzerine hazırlanmıştı ve iki bisikletin iç yapıları düşündüğümden çok daha farklıydı.

Tam umudumu kaybetmeye başlamışken forumlarda dolaşırken gizlenmiş bir YouTube bağlantısına rastladım.

Bu video normal aramalarda görünmüyordu. Özel bağlantıyla erişilebilen içerik, VanMoof'un yetkili servislerine yönelik hazırladığı teknik eğitim videosuydu. Kablo demetinin nasıl değiştirileceğini adım adım anlatıyordu.

Videoyu birkaç kez izledikten sonra işe koyuldum.

Bisikleti tamamen söktüm ve eski kablo demetini çıkardım.

Tasarım Hatası ve Kaçınılmaz Son

Söküm sırasında ilginç bir ayrıntı fark ettim.

Bisiklet üzerindeki kablo demeti daha önce de değiştirilmişti.

Yaklaşık 4.500 kilometre kullanılmış bu bisiklette ikinci kez aynı arızanın yaşanmış olması şaşırtıcı değildi. Çünkü sorun yalnızca parçanın ömrüyle değil, tasarımın kendisiyle ilgiliydi.

Ön çatal sağa ve sola döndükçe kablo demeti şase içerisindeki dar bir noktada sıkışıyor, zamanla eziliyor ve sonunda kopuyordu.

VanMoof bu durumu engellemek için direksiyon dönüşünü sınırlandıran bir vida kullanmıştı. Ancak bu çözüm yeterli değildi. Direksiyon hâlâ kabloya zarar verecek kadar dönebiliyordu.

Bu nedenle yeni kablo demetini takarken ön maşadaki sınırlayıcı vidayı daha geniş başlı bir vida ve ek pul ile değiştirdim. Böylece direksiyonun dönüş açısı biraz azaltıldı ve kablo üzerindeki baskı büyük ölçüde ortadan kalktı.

Montaj sonrasında bir endoskop kamerası yardımıyla sistemi kontrol ettim. Direksiyonu her iki yöne sonuna kadar çevirdiğimde artık kablonun ezilmediğini görmek büyük bir rahatlama sağladı.

Fren Hattı ile Mücadele

Tamirin bir diğer zorlu bölümü ise arka hidrolik fren hattıydı.

Fren hortumu şase içerisinden geçtiği için demontaj sırasında ciddi uğraş gerektiriyordu. Ne kadar denesem de hortumu zarar vermeden sökmeyi başaramadım ve sonunda kesmek zorunda kaldım.

Bu da fren hattının yeniden hazırlanması, uçlarının preslenmesi, fren yağının doldurulması ve sistemdeki havanın alınması gibi ek işlemleri beraberinde getirdi.

Uzun uğraşların ardından nihayet bisikleti yeniden toplamayı başardım.

İlk Çalıştırma ve Yeni Bir Sorun

İlk açılış anını hâlâ hatırlıyorum.

Lambalar yanıyordu.

Otomatik vites çalışıyordu.

Kick Lock sistemi sorunsuz devreye giriyordu.

Fakat her şey yolunda değildi.

Korna çalışmıyordu.

Turbo Boost düğmesi tepki vermiyordu.

En önemlisi ise motor hâlâ pedal desteği sağlamıyordu.

Hemen Korna düğmesinin testleri yaptım. Düğme bozuktu ve hemen yenisini sipariş verdim ve değiştirdim. Korna düğmesi aynı zamanda bisikletin çalıştırılması içinde kullanılıyor bu yüzden iki işlevi birden düzeltmiş oldum.

Moraller biraz bozulmuş olsa da bu noktadan sonra geri dönmek mümkün değildi.

Suçlu: Yanmış MOSFET'ler

Yaptığım araştırmalar sonunda asıl problemin kontrol ünitesinde olduğunu ortaya çıkardım.

Kablo demetinin şase içerisinde sıkışıp yalıtımının zarar görmesi bazı hatların kısa devre yapmasına neden oluyordu. Bu kısa devre ise motor kontrol ünitesindeki MOSFET'leri ve sürücü devresini yakıyordu. 

Kontrol kartı içerisinde bulunan altı adet MOSFET ve MOSFET sürücüsü, bu arızaların en sık görülen kurbanlarıydı.

Sonunda internette bu konuda uzmanlaşmış bir tamirci buldum. Kontrol ünitesini göndererek tüm MOSFET'lerin ve sürücü devresinin değiştirilmesini sağladım.

Tamirin bedeli 130 avroydu.

Sonuç: Başarılı Bir Restorasyon

Onca emeğin, araştırmanın ve sayısız saatin ardından proje mutlu sonla tamamlandı.

Yaptığım masraflar şu şekildeydi:

• Kablo demeti: 130 avro
• Kontrol ünitesi tamiri: 130 avro
• Tamir malzemeleri ve ekipmanlar: 100 avro
• Bisikletin satın alma bedeli: 200 avro

Toplam: 560 avro

Bugün çalışan ve bakımları yapılmış bir VanMoof X3'ün ikinci el piyasasında 1.000–1.300 avro arasında satıldığı düşünüldüğünde, bu proje yalnızca ekonomik bir kazanç sağlamadı. Aynı zamanda modern bir elektrikli bisikletin karmaşık dünyasına açılan öğretici bir yolculuk oldu.

Bazen bir projenin gerçek değeri, sonunda ortaya çıkan sonuçtan çok, o sonuca ulaşırken öğrenilenlerdir. Bu VanMoof X3 de benim için tam olarak böyle bir hikâyeydi: hurda olarak görülen bir bisikletin, sabır, araştırma ve biraz da mühendislik merakı sayesinde yeniden yollara dönmesinin hikâyesi.